انواع ریسک های سرمایه گذاری
فهرست مطالب
در درس قبل، به مفهوم ریسک پذیری و ریسک گریزی اشاره کردیم. و با ذکر یک نمودار ساده تفاوت بین افراد ریسک پذیر و ریسک گریز را توضیح دادیم. در این درس قصد داریم انواع ریسک هایی که یک سرمایه گذار در خرید سهام شرکت ها وسرمایه گذاری در بورس با آنها مواجه می‌شود را معرفی کنیم.
ریسک در یک طبقه بندی کلی به دو دسته تقسیم می‌شود:
1- ریسک قابل اجتناب
2- ریسک غیر قابل اجتناب
ریسک قابل اجتناب
ریسکی که می‌توان با استفاده از برخی از روش ها از آن دوری کرد. به این دسته از ریسکها، ریسک های غیر سیستماتیک گفته می‌شود. این ریسک ها اغلب ناشی از خصوصیات خاص شرکت هستند. برای مثال فرض کنید شما سهام شرکتی را خریداری کردید. اگر مدیریت شرکت ضعیف باشد سهامداران شرکت درست عمل نکنند یا شرکت در رقابت با سایر رقبا موفقیتی به دست نیاورد و یا احیانا به دلیل قدیمی شدن محصولات تولیدی آن شرکت مشتریان شرکت به تدریج کم و فروش آن کاهش پیدا کند، همه ی این موارد نمونه ای از ریسک قابل اجتناب هستند. ریسک غیر سیستماتیک اغلب منشایی درونی دارد و علت بروز آن به داخل شرکت مربوط می‌شود. با توجه به این که این نوع ریسک را می‌توان با بکارگیری برخی روش ها به حداقل ممکن برسانیم، از آن به ریسک قابل اجتناب یاد می‌شود.
ریسک غیر قابل اجتناب
دسته ی دوم ریسک هایی که سرمایه گذاران با آن مواجه هستند ریسک هایی هستند که کنترل آن در اختیار سرمایه گذار نیست. به این دسته ریسک های سیستماتیک گفته می‌شود. مواردی مثل تغییر نرخ تورم، سیاست های کلان اقتصادی و شرایط سیاسی مواردی هستند که کنترل آن ها از اختیار شرکت خارج است. برای مثال تغییر در سیاست های کلان اقتصادی و افزایش یا کاهش نرخ ارز یا نرخ تورم می‌تواند به طور مستقیم در وضعیت درآمد، هزینه و میزان سودآوری شرکت ها تاثیر بگذارد و طبیعتا ارزش سهام آن ها را تحت تاثیر قرار دهد. این گروه از ریسک ها را ریسک های سیستماتیک یا غیر قابل اجتناب می‌نامند چون کنترل آن ها از اختیار سرمایه گذار خارج است.
اما چگونه می‌توان ریسک قابل اجتناب را به حداقل ممکن رساند؟
به این ضرب المثل مشهور دقت کنید که “همه ی تخم مرغ ها را در یک سبد قرار نده!” اگر از شما بپرسند منطق این ضرب المثل چیست همه ی شما پاسخ خواهید داد که با این کار ریسک ما کاهش پیدا می‌کند چون اگر یکی از سبدهای تخم مرغ به زمین بیاقتد و تخم مرغ های آن بشکند سبدها و تخم مرغ های دیگر همچنان سالم می‌مانند.
در مباحث مرتبط با بورس هم تئوری بسیار معروفی به نام تئوری سبد وجود دارد که برپایه ی همین ضرب المثل تشکیل شده است. براساس این تئوری سرمایه گذار می‌تواند با متنوع کردن سبد سرمایه گذاری خود و انتخاب دارایی های بسیار متنوع به جای یک یا چند دارایی محدود، ریسک های قابل اجتناب را در سرمایه گذاری خود به حداقل ممکن برساند. بنابراین هر اندازه سبد سرمایه گذاری متنوع تر باشد، ریسک سرمایه گذاری هم کمتر می‌شود.
برپایه ی تئوری سبد، متخصصان بازار سرمایه توصیه می‌کنند به جای اینکه فرد یک یا چند سهم از شرکت های محدودی را خریداری کند، سهام شرکت های متنوع از صنایع مختلف را خریداری کند و حتی در سبد سرمایه گذاری خود، اوراق بهادار بدون ریسک مثل اوراق مشارکت و دیگر موارد را هم داشته باشد. اما مجددا این نکته را یادآوری کنیم که با متنوع سازی سبد سرمایه گذاری تنها می‌توانیم ریسک های قابل اجتناب یا غیر سیستماتیک را به حداقل برسانیم و ریسک های سیستماتیک و غیر قابل اجتناب از کنترل سرمایه گذار خارج است البته با حذف یا کاهش ریسک های قابل اجتناب عملا بخش عمده ای از ریسک هایی که سرمایه گذار با آن ها مواجه است کاملا کاهش پیدا می‌کنند.
امیدواریم این مباحث برای شما جالب و مفید بوده باشد. به هر حال موضوع ریسک از موضوعات اساسی در سرمایه گذاری است و نمی‌شود به آن اشاره نکرد.
انواع ریسک های مترتب بر سرمایه گذاری
تا اینجا دو طبقه بندی عمده ی ریسک را توضیح دادیم و گفتیم بر اساس این طبقه بندی برخی از ریسک ها توسط سرمایه گذاران قابل اجتنابند اما کنترل برخی از ریسک ها از کنترل سرمایه گذاران خارج است. به ریسک های گروه اول ریسک های اجتناب پذیر یا غیرسیستماتیک و به ریسک های گروه دوم ریسک های اجتناب ناپذیر یا سیستماتیک گفته می‌شود. اما در این درس می‌خواهیم ریسک ها را از دیدگاه دیگری هم طبقه بندی کنیم. براساس این طبقه بندی هفت نوع ریسک عمده در سرمایه گذاری وجود دارد که در ادامه به آن ها اشاره می‌کنیم.
1- ریسک نرخ سود
فرض کنید شما قصد دارید بین خرید اوراق مشارکت با نرخ سود ثابت 20 درصد و خرید سهام با بازده مورد انتظار 30 درصد یک گزینه را انتخاب کنید. اگر تمایل به پذیرش ریسک را داشته باشید احتمالا خرید سهام را انتخاب می‌کنید چون انتظار دارید بازدهی بیشتری نصیب شما کند. حالا فرض کنید بانک مرکزی تصمیم بگیرد نرخ سود اوراق مشارکت را از 20 درصد به 30 درصد افزایش دهد. در این صورت چه اتفاقی می‌افتد؟ در حالی که شما با پذیرش ریسک و خرید سهام انتظار دارید 30 درصد بازدهی بدست بیاورید فرد دیگری بدون اینکه ریسکی متحمل شود می‌تواند اقدام به خرید اوراق مشارکت جدید کند و همان 30 درصد بازدهی را البته به صورت تضمین شده بدست آورد. در این حالت شما در واقع با ریسک جدیدی مواجه هستید که از آن به ریسک نرخ سود تعبیر می‌شود.
2- ریسک تورم
فرض کنید نرخ تورم سالیانه 15 درصد است و شما سهامی را خریداری کردید که انتظار دارید در پایان سال حداقل 40 درصد بازدهی داشته باشد. با توجه به این مقدار نرخ تورم بازدهی 40 درصدی برای شما مطلوب است زیرا حداقل 25 درصد بیشتر از نرخ تورم است. حالا اگر به هردلیلی نرخ تورم سالیانه از 15 درصد به 30 درصد افزایش پیدا کند طبیعتا ممکن است که دیگر بازدهی 40 درصدی آن هم برای یک سرمایه گذاری دارای ریسک مثل خرید سهام برای شما مطلوب نباشد چون حتی به فرض کسب 40 درصد بازدهی از سهام، قیمت ها آنقدر افزایش پیدا می‌کنند که دیگر این میزان بازدهی آن هم برای یک سرمایه گذاری دارای ریسک چندان جذاب نیست. به ریسک ناشی از افزایش نرخ تورم، ریسک تورم گفته می‌شود.
3- ریسک مالی
اگر شرکتی که سهام آن را خریداری می‌کنید حجم زیادی وام از بانک دریافت کرده باشد طبیعتا باید اصل و سود دریافتی را در یک دوره ی مشخص به بانک بازپرداخت کند بنابراین با تعهدات زیادی مواجه می‌شود. هر اندازه این تعهدات بیشتر باشد ریسک مالی شرکت هم بیشتر می‌شود و بدین ترتیب سهامداران چنین شرکتی نیز در معرض ریسک بالاتری قراردارند.
4- ریسک نقدشوندگی
همانطور که قبلا گفتیم یکی از ویژگی های مهم یک دارایی خوب این است که به سرعت به پول نقد تبدیل شود. فرض کنید سال گذشته سهام شرکتی را خریداری کردید و حالا به پول نقد نیاز دارید اما به علت عملکرد نامناسب شرکت این سهم در بورس خریداری که به سرعت آن را بخرد نداشته باشد. در این صورت شما با ریسک نقد شوندگی مواجه هستید. البته در اغلب اوقات شما می‌توانید با قیمت اندکی پایین تر سهام خودتان را بفروشید ولی ممکن است این موضوع مطلوب شما نباشد.
5- ریسک نرخ ارز
نرخ ارز یکی از مسائلی است که به طور مستقیم بروضعیت و سودآوری شرکتها تاثیر می‌گذارد . برای مثال فرض کنید شرکتی که سهام آن را خریداری کردید، بخش عمده ای از مواد اولیه موردنیاز خود را برای تولید از خارج کشور خریداری می‌کند. وقتی که نرخ ارز افزایش پیدا می‌کند، شرکت باید هزینه ی بیشتری برای واردات مواد اولیه بپردازد و طبیعتا با افزایش هزینه های شرکت میزان سودآوری و به دنبال آن قیمت سهامش کاهش می‌یابد. بنابراین نوسانات نرخ ارز به عنوان یکی از ریسک های سرمایه گذاری موردتوجه سرمایه گذاران است.
6- ریسک سیاسی
عدم ثبات در اوضاع سیاسی که به مسائل اقتصادی کشور آسیب بزند به طور مستقیم بر عملکرد بنگاه های اقتصادی فعال در آن کشور تاثیر می‌گذارد. هراندازه بی ثباتی سیاسی و اقتصادی یک کشورافزایش پیدا کند عملکرد بنگاه های اقتصادی با مشکلات بیشتری مواجه می‌شوند. و این مشکلات افت قیمت سهام آن ها را به دنبال دارد. به این ریسک، ریسک سیاسی یا اصطلاحا ریسک کشور گفته می‌شود.
7- ریسک تجاری
تصور کنید سهام یک شرکت خودرو سازی داخلی را خریداری کردید. تا پیش از این دولت، تعرفه ی بسیار بالایی برای واردات خودروهای خارجی وضع کرده بود، به نحوی که برای مثال خودرویی که در خارج از کشور 10هزار دلار ارزش دارد در داخل با قیمتی بالغ بر 100 میلیون تومان به فروش می‌رسد. در چنین شرایطی خودروهای داخلی به علت قیمت پایینشان مشتری های زیادی دارند. بنابراین خودروسازان داخلی میزان فروش و سودآوری قابل قبولی دارند. حالا فرض کنید دولت تعرفه ی واردات خودروها را تا حد زیادی کاهش دهد. به نظر شما چه اتفاقی می‌افتد؟ طبیعتا قیمت خودروهای خارجی به قیمت خودروهای داخلی نزدیک می‌شود بنابراین قدرت انتخاب مشتریان افزایش پیدا می‌کند و در چنین شرایطی ممکن است گروهی از مشتریان خودروهای خارجی را ترجیح دهند و بدین ترتیب میزان فروش و سودآوری صنعت خودروسازی کاهش پیدا می‌کند. به این ریسک که در واقع به یک صنعت خاص ارتباط دارد ریسک تجاری گفته می‌شود.
امیدواریم از دانستن این تقسیم بندی های بهره برده باشید. به نظر می‌رسد در این چند درس اخیر به اندازه ی کافی در مورد ریسک و انواع آن آشنا شدیم. اما نگران نباشید در قسمت های بعدی روش های جالب و آسانی را برای به حداقل رساندن ریسک سرمایه گذاری برای شما بیان می‌کنیم.
تماس و واتس آپ اکسپرت سفارشی: ۰۷۷۳۳۴۳۳۲۱۱ – ۰۹۹۲۹۱۶۹۳۰۷
دیدگاه خود را بنویسید