زنجیره ارزش و چرخه تولید محصول در پالایشگاه

پالایشگاه یک واحد صنعتی است که بسته به نوع آن، نفت خام یا گاز در آن پالایش شده و تبدیل به فرآورده‌های دیگر مثل بنزین، نفت گاز، اتان، نفتا و … می‌شود.

پالایشگاه ها بسته به نوع محصول به سه دسته تقسیم می‌شوند :
✔️ پالایشگاه های سوخت: که متداول ترین نوع پالایشگاه هستند و هدف آن­ها تولید سوخت های رایج مانند بنزین، گازوییل، گاز مایع، نفت سفید و… است. مانند پالایشگاه تهران، پالایشگاه آبادان، پالایشگاه اراک و…
✔️ پالایشگاه های روغن ساز: که محصولات تولیدی آن­ها انواع روغن ها و روان کننده های سبک و سنگین، قیرها و… هستند. این محصولات می­توانند هم به صورت مجزا به تولید روغن بپردازند و یا اینکه در ادامه­ عملیات یک پالایشگاه سوخت این کار را انجام دهند. از پالایشگاه های معروف در این حوزه می‌­توان به پالایشگاه نفت پارس و پالایشگاه نفت بهران اشاره کرد.
✔️ پالایشگاه های پتروشیمیایی: که علاوه بر تولید فراورده های سوختی، مواد اولیهٔ واحدهای پتروشیمی مانند آروماتیک ها، اتیلن، بوتادین و غیره را تولید می­‌کنند. از جمله پالایشگاه های معروف در این حوزه می­‌توان به پالایشگاه ستاره خلیج فارس اشاره کرد.

فرآیند تولید در پالایشگاه نفت 

مواد ورودی به این واحدها نفت خام و میعانات گازی است. نفت خام و فراوری‌نشده به خودی خود استفاده چندانی ندارد و برای استفاده از آن حتما باید پالایش شده و به فرآورده‌های دیگر تبدیل شود. فرآورده‌های نفتی در طیف گسترده‌ای از کاربردها استفاده می‌شوند. این فرآورده‌ها دارای نقاط جوش مختلفی هستند و به همین دلیل می‌توان توسط فرآیند تقطیر، این مواد را از هم جدا کرد.

این فرآیند به کمک برج تقطیر و طی چند مرحله انجام می‌شود. در فرآیند تقطیر با حرارت دادن به نفت خام فرآورده‌ها بر اساس نقطه جوش از هم جدا می‌شوند به این ترتیب که بالای برج تقطیر فرآورده‌های سبک‌تر قرار می‌گیرند و هرچه به سمت پایین حرکت کنیم، فرآورده‌ها سنگین‌تر می‌شوند.

فرآیند تولید در پالایشگاه گاز 

مواد اولیه مورد استفاده در این واحدها، گازهای سبک و غنی و گاز طبیعی است. این نوع پالایشگاه‌ها از واحدهای مختلفی تشکیل شده‌اند که در کنار هم هیدروکربن‌های ناخالص دریافتی از از مخازن گاز طبیعی را پالایش می‌کنند.

هر پالایشگاه گاز معمولاً دارای چند واحد اصلی است :

واحد تأسیسات دریافت گاز

در این واحد، گاز از چاه‌های خوراک (مخازن گاز) وارد پالایشگاه شده و پس از جداسازی اولیه به واحد شیرین‌سازی فرستاده می‌شود.

واحد ردیف‌های گازی

در این واحد بخش زیادی از ناخالصی‌ها گاز از آن جدا شده و محصول به استاندارد مورد نیاز رسانده می‌شود.

واحد پالایش گاز

در این واحد گاز پالایش شده و به محصولاتی مثل پروپان، بوتان، اتان و … تبدیل می‌شود.

واحد بازیافت گوگرد

در این واحد نیز گوگرد به جا مانده از فرآیند شیرین‌سازی که به شکل مایع است، بازیافت می‌شود.